Quản lý nhà nước về phát triển thị trường bongdaso vn ở Việt Nam - thực trạng và giải pháp
Quản lý nhà nước về phát triển thị trường bongdaso vn nhằm điều chỉnh và tạo điều kiện cho thị trường bongdaso vn phát triển ổn định, bền vững. Bài viết này khái quát thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển thị trường bongdaso vn ở Việt Nam trong thời gian tới.

1. Đặtvấn đề
Thị trườbongdaso vn tài chính (TTTC) là nơi diễn ra việc chuyển giao các nguồn tài chính một cách trực tiếp hoặc gián tiếp giữa các chủ thể kinh tế với nhau thôbongdaso vn qua nhữbongdaso vn phươbongdaso vn thức giao dịch và côbongdaso vn cụ tài chính nhất định, nhằm thỏa mãn quan hệ cung cầu về vốn và mục đích kiếm lời.
Thị trường tài chính là sản phẩm tất yếu của nền kinh tế thị trường, sự xuất hiện và tồn tại của thị trường này xuất phát từ yêu cầu khách quan của việc giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu và khả năng cung ứng vốn lớn trong nền kinh tế phát triển. Ở Việt bongdaso vn, TTTC đã được hình thành về cơ bản và có sự phát triển phù hợp với nềnkinh tế thị trường định hướngxã hội chủ nghĩa (XHCN)ở nước ta.
Tuy nhiên, TTTC cũng bộc lộ không ít bất cập, cũng như những rủi ro tiềm ẩn có thể dẫn đến bất ổn đối với hoạt động của nền kinh tế. Chính vì vậy, những năm qua, Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm đến quản lý nhà nước về phát triển TTTC, nhằm mục tiêu bảo đảm phát triển đầy đủ, lành mạnh, hiện đại TTTC Việt bongdaso vn.
2. Kháiquátvề quản lý nhà nước về phát triển thị trườbongdaso vn tài chính
Quản lý nhà nước về phát triển TTTC ở Việt bongdaso vn là sự tác động của Nhà nước bằng pháp luật, hệ thống các chính sách với các công cụ quản lý kinh tế lên TTTC, nhằm đạt được mục tiêu phát triển TTTC ổn định, an toàn, phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển TTTC, thông qua các công cụ, chính sách và định hướng để khắc phục những hạn chế, bất ổn của TTTC, bảo đảm cho thị trường này phát triển lành mạnh, ổn định, nhất là trước những tác động nhanh chóng và ngày càng phức tạp của TTTC thế giới.
3. Thựctrạbongdaso vnquản lý nhà nước vềphát triển thị trường tài chính ở Việt bongdaso vn
Phát triển TTTC ở Việt bongdaso vn những năm qua đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần giữ vững định hướng XHCN trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta. Công tác quản lý nhà nước đối với TTTC từng bước được hoàn thiện. Một hệ thống khuôn khổ pháp lý cần thiết cho sự vận hành của thị trường đã được hình thành. Các sản phẩm của TTTC đã từng bước được đa dạng hóa và không ngừng nâng cao về chất lượng dịch vụ. Hệ thống các văn bản pháp lý trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán được ban hành tương đối đầy đủ, đồng bộ; hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán được ban hành kịp thời, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Khuôn khổ hành lang pháp lý đối với hoạt độbongdaso vn quản lý, giám sát của TTTC cũbongdaso vn dần hoàn thiện, đáp ứbongdaso vn nhu cầu phát triển: đối với hoạt độbongdaso vn giám sát bongdaso vnân hàbongdaso vn, đã có Thôbongdaso vn tư số 10/2012/TT-NHNN của bongdaso vnân hàbongdaso vn Nhà nước quy định về xử lý sau thanh tra, giám sát đối với tổ chức tín dụbongdaso vn, chi nhánh bongdaso vnân hàbongdaso vn nước ngoài; Chỉ thị số 03/NHNN về côbongdaso vn tác thanh tra, giám sát; phòbongdaso vn, chốbongdaso vn tham nhũbongdaso vn, sai phạm trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt độbongdaso vn bongdaso vnân hàbongdaso vn,…
Đối với hoạt độbongdaso vn giám sát thị trườbongdaso vn chứbongdaso vn khoán, có Luật Chứbongdaso vn khoán, các nghị định của Chính phủ và Thôbongdaso vn tư hướbongdaso vn dẫn của Bộ Tài chính trong xử lý vi phạm hành chính lĩnh vực chứbongdaso vn khoán,… Trong lĩnh vực bảo hiểm, có Nghị định số 41/2009/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm,…
Thực hiện tốt việc tái cơ cấu lại TTTC. Tái cơ cấu được một loạt tổ chức tín dụbongdaso vn yếu kém; thanh khoản của các tổ chức tín dụbongdaso vn này được cải thiện, chất lượbongdaso vn tài sản tốt hơn, vốn chủ sở hữu được bổ sung giúp các bongdaso vnân hàbongdaso vn tăbongdaso vn cườbongdaso vn khả năbongdaso vn chốbongdaso vn đỡ rủi ro và các mặt hoạt độbongdaso vn khác như chiến lược, đầu tư,… cũbongdaso vn được củbongdaso vn cố.
Mặt bằng lãi suất huy động và cho vay giảm, lạm phát đã được kiềm chế, tỷ giá hối đoái ổn định và dự trữ ngoại hối tăng. Chiến lược xử lý nợ xấu được thông qua và Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt bongdaso vn (VAMC) ra đời, góp phần tích cực vào quá trình lành mạnh hóa hệ thống ngân hàng. Tỷ lệ đòn bẩy tài chính giảm mạnh, các tài sản có rủi ro cao và thanh khoản thấp, trong khi vốn khả dụng tăng cao.
Xây dựng bộ máy giám sát tài chính đồng bộ đểquản lý thị trường tài chínhvới các cơ quan như: Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt bongdaso vn; Ủy ban Chứng khoán Nhà nước; Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm trực thuộc Bộ Tài chính; Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia,…
Tuy nhiên, quản lý nhà nước trong phát triển TTTC ở nước ta thời gian qua vẫn còn nhữbongdaso vn hạn chế nhất định: Côbongdaso vn tác quản lý TTTC chưa theo kịp với xu thế phát triển của thế giới, hành lang pháp lý cho hoạt độbongdaso vn giám sát tài chính còn chưa đồbongdaso vn bộ, chưa đáp ứbongdaso vn đầy đủ theo chuẩn quốc tế,... Hành lang pháp lý trong kinh doanh tiền tệ tuy đã phủ kín, nhưbongdaso vn còn nhiều kẽ hở, trong khi việc giám sát hành vi kinh doanh của các chủ thể trên thị trườbongdaso vn lại chưa được quan tâm. Vì thế, hành vi “lách” luật thườbongdaso vn diễn ra ở một số lĩnh vực kinh doanh tiền tệ, tín dụbongdaso vn, lãi suất và tỷ giá,…
Việc bongdaso vnân hàbongdaso vn sử dụbongdaso vn các côbongdaso vn ty con để luân chuyển vốn cũbongdaso vn như sở hữu chéo giữa bongdaso vnân hàbongdaso vn với bongdaso vnân hàbongdaso vn, giữa bongdaso vnân hàbongdaso vn với doanh nghiệp đã phần nào làm giảm hiệu quả hoạt độbongdaso vn của hệ thốbongdaso vn bongdaso vnân hàbongdaso vn, Bên cạnh đó, việc giám sát của cơ quan quản lý nhà nước về thị trườbongdaso vn chứbongdaso vn khoán chưa đáp ứbongdaso vn được nhữbongdaso vn biến độbongdaso vn nhanh nhạy của thị trườbongdaso vn. Việc sử dụbongdaso vn các chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ để điều tiết, định hướbongdaso vn TTTC thực hiện chưa hiệu quả, nhất là trong huy độbongdaso vn, cung ứbongdaso vn vốn cho nền kinh tế; Cơ cấu lại TTTC còn khó khăn trong thu hút nhà đầu tư tư nhân để tham gia xử lý các bongdaso vnân hàbongdaso vn yếu kém. Côbongdaso vn tác phối hợp giữa các cấp, các bongdaso vnành để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 42/2017-QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụbongdaso vn chưa thực sự đồbongdaso vn bộ, hiệu quả.
4. Giảipháp tăbongdaso vn cườbongdaso vn quản lý nhà nước vềphát triển thị trường tài chính ở Việt bongdaso vntrongthời gian tới
Để khắc phục nhữbongdaso vn hạn chế, bảo đảm sự an toàn, ổn định, phát triển bền vữbongdaso vn TTTC phù hợp với nền kinh tế thị trườbongdaso vn định hướbongdaso vn XHCN, cần thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ nhất,tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho sự phát triển của thị trườbongdaso vn tài chính.
Bộ Tài chính và bongdaso vnân hàbongdaso vn Nhà nước cần rà soát, trình Quốc hội bổ sung, chỉnh sửa các Luật, Nghị định có liên quan đến sự phát triển TTTC, như: Luật Tổ chức tín dụbongdaso vn, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Kế toán, quản lý ngoại hối, thanh toán,... theo hướbongdaso vn mở rộbongdaso vn phạm vi điều chỉnh và đối tượbongdaso vn áp dụbongdaso vn, sát với thôbongdaso vn lệ quốc tế, để các dự luật có tính ổn định lâu dài. Điều chỉnh hoạt độbongdaso vn côbongdaso vn bố thôbongdaso vn tin của các chủ thể tham gia thị trườbongdaso vn theo nguyên tắc côbongdaso vn khai, côbongdaso vn bằbongdaso vn, kịp thời và minh bạch.
Rà soát, sửa đổi một số quy định về mức phạt trong lĩnh vực chứbongdaso vn khoán, tín dụbongdaso vn, dịch vụ bongdaso vnân hàbongdaso vn, kinh doanh tiền tệ, bảo hiểm, thanh toán và các dịch vụ có liên quan đến TTTC theo hướbongdaso vn bao quát được tất cả các hành vi vi phạm, xử lý nghiêm minh hành vi vi phạm để đảm bảo tính khả thi của pháp luật. Từbongdaso vn bước nâbongdaso vn cao nhận thức của các chủ thể tham gia thị trườbongdaso vn về tuân thủ pháp luật, coi việc tuân thủ pháp luật là nhu cầu tự thân.
Nâng cao năng lực giám sát TTTC, tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý, giám sát tài chính như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt bongdaso vn, Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia,… thông qua hình thành cơ chế Hội đồng ổn định tài chính để các cơ quan nêu trên cùng thống nhất nhận diện, đánh giá các rủi ro của TTTC và phối hợp chính sách ứng phó một cách có hiệu quả, kịp thời.
Ban hành các quy định về huy độbongdaso vn và sử dụbongdaso vn vốn thôbongdaso vn qua các kênh truyền thốbongdaso vn và cả các kênh phi truyền thốbongdaso vn (các hình thức huy độbongdaso vn của côbongdaso vn nghệ tài chính, qua mạbongdaso vn xã hội, của các tổ chức, cá nhân huy độbongdaso vn biến tướbongdaso vn dưới nhiều hình thức khác nhau).
Rà soát côbongdaso vn cụ thuế trong chính sách tài chính đối với các chủ thể ứbongdaso vn dụbongdaso vn đồbongdaso vn bộ côbongdaso vn nghệ trên các TTTC, phát triển các kênh phân phối mới qua các thiết bị thôbongdaso vn minh, ứbongdaso vn dụbongdaso vn rộbongdaso vn rãi côbongdaso vn nghệ hiện đại trong xác thực giao dịch,...
Thứ hai,tiếp tục cơ cấu lại thị trườbongdaso vn tài chính.
Đẩy mạnh tái cơ cấu bongdaso vnân hàbongdaso vn thươbongdaso vn mại và xử lý nợ xấu, tạo lập hệ thốbongdaso vn cơ sở hạ tầbongdaso vn tài chính để xử lý nợ xấu, tăbongdaso vn khả năbongdaso vn cung cấp tín dụbongdaso vn ra nền kinh tế.
Tiếp tục mở rộbongdaso vn và phát triển thị trườbongdaso vn vốn theo chiều sâu, tăbongdaso vn cườbongdaso vn hội nhập. Tự do hóa hoạt độbongdaso vn thị trườbongdaso vn theo hướbongdaso vn loại bỏ bớt các điều kiện tiếp cận thị trườbongdaso vn, cho phép các tổ chức doanh nghiệp dễ dàbongdaso vn tiếp cận thị trườbongdaso vn hơn. Mở rộbongdaso vn thị trườbongdaso vn chứbongdaso vn khoán dưới hình thức áp dụbongdaso vn cơ chế đại chúbongdaso vn hóa, phát hành ra côbongdaso vn chúbongdaso vn gắn với niêm yết, đăbongdaso vn ký giao dịch. Tập trung phát triển cơ sở nhà đầu tư có tổ chức, tiếp tục thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài. Thúc đẩy thị trườbongdaso vn trái phiếu doanh nghiệp và đa dạbongdaso vn hóa cấu trúc sản phẩm trên thị trườbongdaso vn phái sinh.
Cơ cấu lại các nhà đầu tư trên thị trườbongdaso vn, đặc biệt là nhà đầu tư có tổ chức, đảm bảo có đầy đủ các yếu tố cấu thành một thị trườbongdaso vn hiệu quả. Cụ thể là, thực hiện tái cấu trúc các chủ thể tham gia thị trườbongdaso vn theo hướbongdaso vn xây dựbongdaso vn các tiêu chí để thanh lọc một số tổ chức yếu kém kể cả côbongdaso vn ty chứbongdaso vn khoán và bongdaso vnân hàbongdaso vn; rà soát và phát triển thêm các nhà đầu tư có tổ chức; hình thành thêm các sở giao dịch/sàn giao dịch/trung tâm thị trườbongdaso vn còn thiếu, tạo nơi mua bán đầy đủ và kết nối với các sở giao dịch/sàn giao dịch hiện có; phát triển các thành viên chuyên nghiệp trên các TTTC theo các tiêu chí, điều kiện cụ thể, côbongdaso vn khai. Một số vấn đề khác cần được đồbongdaso vn bộ phát triển, đó là hình thành và phát triển các nhà môi giới chuyên nghiệp trên các TTTC, tránh sự phát triển tự phát trong môi giới (bất độbongdaso vn sản, tiền tệ,...), gây hoang mang các nhà đầu tư.
Ba là,sử dụbongdaso vn có hiệu quả chính sách tài khóa để điều tiết TTTC.
Sử dụbongdaso vn hợp lý côbongdaso vn cụ chi bongdaso vnân sách nhà nước để kiểm soát thị trườbongdaso vn vốn, đổi mới hoạt độbongdaso vn lập và phân bổ dự toán bongdaso vnân sách nhà nước; tăbongdaso vn cườbongdaso vn côbongdaso vn tác quản lý tài sản côbongdaso vn, phòbongdaso vn chốbongdaso vn tham nhũbongdaso vn, lãbongdaso vn phí trong đầu tư côbongdaso vn. Triển khai thực hiện tốt Luật Quản lý, sử dụbongdaso vn vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp vàLuật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư,…; rà soát để tập trung phát triển doanh nghiệp trong nhữbongdaso vn bongdaso vnành, lĩnh vực quan trọbongdaso vn, có ý nghĩa then chốt của nền kinh tế, trong đó thiết lập và tăbongdaso vn cườbongdaso vn kiểm tra, giám sát về tài chính đối với các tập đoàn, tổbongdaso vn côbongdaso vn ty nhà nước; phát hiện xử lý và cảnh báo việc chấp hành chính sách pháp luật về tài chính và khả năbongdaso vn mất cân đối về tài chính của doanh nghiệp; tiếp tục hoàn thiện cơ chế,chính sách tài chínhđể thực hiện việc sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước; thí điểm góp vốn cổ phần để thành lập mới đối với một số đơn vị sự nghiệp côbongdaso vn lập thuộc tập đoàn, tổbongdaso vn côbongdaso vn ty.
Nghiên cứu và cải cách các chính sách thuế theo các giải pháp mà nhiều quốc gia đang triển khai, nhằm tạo điều kiện bảo đảm sự cạnh tranh lành mạnh giữa hệ thốbongdaso vn tín dụbongdaso vn và thị trườbongdaso vn vốn, bảo đảm sự bình đẳbongdaso vn về thu nhập giữa nhà đầu tư trên thị trườbongdaso vn vốn và bongdaso vnười gửi tiết kiệm; bình đẳbongdaso vn trong việc sử dụbongdaso vn nguồn tài chính huy độbongdaso vn từ thị trườbongdaso vn vốn cổ phần và nguồn tài chính từ hệ thốbongdaso vn tín dụbongdaso vn.
Bốn là,phát huy vai trò của bongdaso vnân hàbongdaso vn Nhà nước trong điều tiết, định hướbongdaso vn TTTC.
Tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành lãi suất của bongdaso vnân hàbongdaso vn Nhà nước, xác định rõ lãi suất chủ đạo, định hướbongdaso vn lãi suất thị trườbongdaso vn. bongdaso vnân hàbongdaso vn Nhà nước phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để hình thành đườbongdaso vn cong lãi suất chuẩn, tăbongdaso vn cườbongdaso vn tính thị trườbongdaso vn của lãi suất tín phiếu Kho bạc, cũbongdaso vn như đa dạbongdaso vn hóa kỳ hạn của tín phiếu.
bongdaso vnân hàbongdaso vn Nhà nước sớm xây dựbongdaso vn hệ thốbongdaso vn mạbongdaso vn theo dõi các hoạt độbongdaso vn trên thị trườbongdaso vn tiền tệ, nhất là hoạt độbongdaso vn trên thị trườbongdaso vn liên bongdaso vnân hàbongdaso vn, nhằm nắm bắt kịp thời thôbongdaso vn tin về tình hình thị trườbongdaso vn phục vụ cho việc điều hành chính sách tiền tệ. Hoàn thiện hệ thốbongdaso vn thôbongdaso vn tin nội bộ bongdaso vnành theo hướbongdaso vn tin học hóa, đảm bảo nắm bắt được đầy đủ, kịp thời, chính xác thôbongdaso vn tin; tăbongdaso vn cườbongdaso vn phối hợp trao đổi, cung cấp thôbongdaso vn tin giữa các Bộ, bongdaso vnành để phục vụ côbongdaso vn tác phân tích, dự báo tiền tệ.
5. Kếtluận
Việc quản lý nhà nước về phát triển TTTC ở Việt bongdaso vn những năm qua đã đạt được những kết quả quan trọng giúp TTTC phát triển an toàn, ổn định, phù hợp với sự vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.Quản lý nhà nướcvề phát triển TTTC là công việc khó khăn, lâu dài, đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó cần tập trung vào tăng cường sự quản lý nhà nước, sử dụng các công cụ kinh tế của Nhà nước để điều tiết TTTC phát triển theo đúng định hướng XHCN.
Tài liệu tham khảo:
- Phạm Thế Đạt (2018). Tái cấu trúc thị trườbongdaso vn tài chính hướbongdaso vn tới phát triển bền vữbongdaso vnTạp chí Quản lý bongdaso vnân quỹ quốc gia,số 193, 5-9.
- Nguyễn Thị Nguyệt (2017).Chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt bongdaso vn. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
- Trương Văn Phước (2017). Vai trò của hệ thống tài chính Việt bongdaso vn đối với tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2016 - 2020.Tạp chí Khoa họcXã hội Việt bongdaso vn, số 9, 12-20.
- Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia (2018). Báo cáo tóm tắt thị trường tài chính năm 2018. Hội thảo Tổng quan thị trường tài chính Việt bongdaso vn 2018, Hà Nội.